تعریف پیچ:
پیچ قطعه ای استوانه ای است که بر سطوح استوانه آن شیاری مارپیچ ایجاد شده است و
ازآن برای اتصال قطعات به کمک مهره استفاده می شود.البته برخی اوقات با حدیده
کردن قطعه، بدون کمک مهره نیز می توان اتصال را عملی کرد، به طور کلی از پیچ،
همچنین برای ایجاد نیروی طولی زیاد در پرسها و گیره ها و برای تبدیل حرکت دورانی
به حرکت مستقیم در ماشین تراش ....استفاده می گردد.

معرفی انواع
پیچ از نظر رزوه:1-دنده مثلثی:
که بیشتر از انواع دیگر متداول است و دارای مقاومت خوب برای اتصالالهای مکانیکی می
باشد.

2- دنده مربع
: که برای اتصالات و تحت فشار که کمتر باز و بسته می شود بکار می رود.

3-دنده ذونقه
ای که برای انتقال حرکت و نیرو مورد استفاده واقع می شود.

4-
دنده اره ای : که شکل دنده های آن ذوزنقه قائم الزاویه است و برای انتقال حرکت و نیرو در یک جهت بکار می رود

5- دنده گرد که برای قطعاتی
که در معرض ضربه قرار می گیرند مورد استفاده قرار می گیرد.

از نظر شکل و پروفیل دنده
ها
از نظر شکل پروفیل دنده ها
دارای استانداردهای مختلفی هستند که عبارتند از :
1- 1- پیچ های بین المللی متری
2- 2- پیچ های اینچی
3- 3- پیچ های لوله اینچی
1-پیچ های بین المللی متری
این رشته بر اساس دستگاه
متری پایه گذاری شده است.
دنده ها در این سیستم به
شکل مثلث متساوی الاضلاع است که راس دنده های آن در ارتفاع مثلث در پیچ و ارتفاع
در مهره بریده شده اند.
همچنین ته شیارهای آن در
ارتفاع مثلث در پیچ و ارتفاع در مهره گرد شده اند.
به این ترتیب یک فضای خالی
بین پیچ و مهره ایجاد می شود که مخزن خوبی برای روغن می باشد و در باز کردن و بستن
پیچ و مهره از اصطکاک خشک جلوگیری می کند و در نتیجه دوام آن را افزایش می دهد. در
این دسته، پیچ را با به قطر و گام به میلیمتر مشخص می کنند.
مانند پیچ M20 که در آن 20 معرف قطر پیچ و M معرف سیستم آن می باشد در سیستم متری دو سری پیچ
یا رزوه وجود دارد.
اول -پیچ سری دنده ظریف که از
قطر 1 تا 5.5 میلیمتر تولید میشوند . دوم -پیچ سری دنده درشت که قطر 6
میلیمتر به بالا ساخته می شوند.
1
پ

-پیچ های اینچی
پیچهای اینچی به 2 دسته
انگلیسی ویت ورث و آمریکایی سلرز تقسیم می شوند.
1-2- دسته پیچهای انگلیسی
ویت درث:
این سیستم در انگلستان و
برخی کشورهای دیگر رایج است. دنده ها در این دسته به این صورت مثلث متساو یا
لساقین با زاویه راس 55 درجه است که راس دنده ها و ته شیارهای آن در فاصله ارتفاع
از راس مثلث گرد شده است. قطر بزرگتر پیچ در این سیستم بر حسب اینچ بیان می شود دو
گام آن عبارت از تعداد دندهها در یک اینچ طول قسمت دنده کاری شده می باشد.

2-2- دسته پیچ های آمریکایی
سلرز:
این دسته بین دو دستة متری و ویتورت قرار دارد. بدین معنی که مشخصات
دندههای آن از هر دو دسته گرفته شده است. دنده ها در این دسته یک مثلث متساری
الاضلاع که راس دنده ها و ته شیار های آن در ارتفاع مثلثها بریده شده اند. قطر پیچ
در این دسته بر حسب اینچ بیان می شود و گام آن عبارت از تعداد دنده ها در یک اینچ
است و هیچ فضای خالی بین مهره و پیچ وجود ندارد.
1- پیچ های لوله ای اینچی:
1-3-دسته بریگ:
این نوع دنده کاری
برای لوله های آب و انتقال گاز و سیالات مختلف به کار می رود. دنده ها در این
دسته، مثلث متساوی الاضلاع است که راس دنده ها و ته شیارها به اندازه شعاعی r=0.033P گرد شده باشد و گام نیز 0.8P می باشد.






کد خوانی پیچ های
اینچی

4/1 معرف قطر بر حسب اینچ
16 معرف تعداد رزوه ذر یک اینچ
U.C معرف Unified Coarse به معنی دنده درشت
عدد 2 معرف طول پیچ بر حسب
اینچ
کد خوانی پیچ های متریک
Hexagon head bolt DIN961-M10*2*25
DIN961 معرف استاندارد ابعادی
ساخت پیچ
M معرف سیستم متریک
عدد بعد از M10 نشانگر قطر اسمی پیچ بر حسب میلی متر
عدد بعد از ضربدر اول (2)
معرف طول گام Pitch بر حسب میلی متر
عدد بعد از ضربدر دوم 25 معرف
طول پیچ بر حسب میلی متر
درجه بندی استحکام
پیچ ها Property Class
پیچ ها بر اساس
استحکام کششی درجه بندی شده و درجه بندی استحکام در سیستم متریک Property Class نامیده می شود.
عدد قبل از اعشار،
معرف یک درصد حداقل استحکام کششی بر حسب مگاپاسگال Mpa و عدد بعد از اعشار، معرف
ده برابر نسبت حداقل استحکام تسلیم به حداقل استحکام کششی می باشند. این اعداد به
طور تقریبی بوده و دقیق نمی باشند.


هرچه درجه استحکام پیچ یا گرید پیچ بالاتر برود، با افزایش سختی پیچ مواجه می شویم.که با این افزایش، مقاومت به نیروهای برشی کاسته می شود و پیچ سخت می شود.به عنوان مثال پیچ کلاس 10.9 سختی زیاد دارد.

در اتصالات پش تنیده و لغزش بحرانی فقط از پیچ های پر مقاومتی می توان استفاده کرد که مطابق استاندارد مربوبطه، دارای قابلیت پیش تنیدگی باشد.
در ساخت قطعات فولادی برای ایجاد اتصال پیچی نیاز به سوراخ کاری قطعات اتصال داریم. مثلا در ساخت سوله ، قطعاتی مانند کف ستون، فلنجهای اتصال ستون و رفتر، پرلین، سینه بند،براکت جرثقیل، صفحه اتصال استراتها و… باید سوراخ کاری شود. معمولا سوراخکاری با دریل رادیال، دریل مگنت، پانچ و دستگاه CNC صورت میگیرد. در اتصالات پیچی لازم است قطعات فولادی به نحو صحیح و متناسب با قطر پیچ سوراخ شوند. دقت در هنگام سوراخکاری و سالم بودن جداره سوراخ و رعایت فاصله سوراخها از همدیگر و نیز فاصله سوراخها از لبه قطعه نقش مهمی در باربری و مقاومت اتصالات پیچی دارد.
کلیه پیچ ها در رده مقاومتی A490 مطابق استاندارد ASTM و 10.9 مطابق استانداردهای EN و ISIRI و بالاتر که تحت اثر نیروی کششی همراه با نیروی برش یا بدون آن و با یا بدون اثر خستگی قرار دارند.

وفق بند 11-6-4-2-19 مبحث 11 در اتصالات پیچ و مهره ای بتنی پیش ساخته باید از پیچ و مهره های استاندارد معمولی و پر مقاومت مطابق مشخصات تعیین شده انجام میشود.

کد خوانی مهره ها
در ابتدای عبارت ، نوع مهره
و بلافاصله بعد از آن ، استاندارد مرتبط با آن، مهره درج می شود. پس از خط تیره
اندازه یا قطر اسمی مهره می آید.




روش های قفل کردن اتصالات
برای جلوگیری از لق شدگی در اثر بارهای دینامیک:
1- رزوه های گوه ایی شکل
2-2- مهره اضافی با ضخامت کمتر Jam

3- مهره بالایی پلاستیکی Nylock
Nut

1- 4-مهره شیاردار و اشپیل Castle
Nut and Cotter pin

5-واشر Spring Washer

6-واشر قفل کننده Lock
Washer

1- 7-اتصال با سیم Locking wire

1- 8- واشرهای زائده ای Tab
Washer

1- 9-صفحه قفل کننده Locking Plate

1- 10- مهره شکاف خورده Slotted Nut

1- 11- مهره قفل کن مخروطی


راست گرد
چپ گرد
انواع گل پیچ (head)
پیچ ها دارای انواع مختلف گل و یا سر (head) بوده که برخی از عوامل تاثیر گذار بر هندسه آنها به شرح زیر میباشد :
۱- جنس قطعه بکار رفته
۲- میزان مورد نیاز توزیع تنش در سطح اتصال
۳- مقدار تنش اعمالی به اتصال
۴- نوع آچار خور




الف) پیچ شش گوش – hexagon
ب) پیچ آلنی – socket
ج) نیم گرد – Round
چ) تخت – Flat
و) ماهیتابه ای – Pan
ه) پیچ عدسی – oval
نوع آچار خور

r